Precies een jaar geleden vertrok ik naar China. Ik had hoge verwachtingen van de reis , die ik mezelf cadeau had gedaan na drie jaar hard gewerkt te hebben aan tentoonstellingen. De behoefte aan nieuwe beelden was groot. Ik heb mijn ogen uit mijn hoofd gekeken in dat vreemde, drukke , magisch mooie land.

Terug van mijn reis bleef ik oorpijn houden. Mijn vermoeden was dat de lange vliegreis, de hoogte van het gebied waar we een tijd verbleven (4800 meter) en de beten van bloedzuigers me tijdelijk uit evenwicht hadden gebracht. De oorpijn bleef, ook na uitspuiten en druppels. De vermoeidheid bleef ook. Het vermoeden van een virale infectie rees, waarop een reeks bloedonderzoekjes volgden. Af en toe was ik duizelig, veel vaker beleefde ik mijn omgeving alsof ik vanuit een holle ruimte contact moest maken. In april werd ik op een nacht wakker van misselijkheid. Alles om me heen bewoog, de ruimte tolde om me heen, en pas na overgeven en stil liggen met mijn ogen dicht verdwenen de duizeligheden. ‘Stel’ dacht ik die nacht, ‘dat ik dit voor altijd heb. Dan kan ik niets meer. Dan kan ik niet meer naar buiten, niet meer schilderen, koken, leven…’ In een enkel moment werd het me heel duidelijk hoe kwetsbaar en sterk ik eigenlijk ben, als mensenlichaam. Sterk, omdat alles het gewoon doet, al heel lang , en kwetsbaar omdat het kapot kan gaan. Dat een schakeltje uitvalt en alles op slag verandert.

De aanval ging gelukkig na een paar uur over maar oorpijn bleef. Er kwamen nieuwe aanvallen op onverwachte momenten. Het uit evenwicht raken bleef. Harde geluiden doen vaak zeer aan mijn oren…

De ziekte van Meniére. ‘Gebeten door de stresshond’, riepen we alweer eeuwen gelden elkaar toe als iemand van onze groep in Denemarken weer eens door zijn of haar rug ging. (Meestal ‘zijn’ trouwens) . Maria Goos schreef een collumn over haar aanvallen in het Volkskrant Magazine. Ik heb het artikel weer opgezocht.  Maria Goos noemt haar Mevrouw Meniére.

http://www.volkskrant.nl/archief_gratis/article1011159.ece/Mevrouw_Meniegrave_re

Ik zal naar haar moeten gaan luisteren.

http://offishesandbirds.blogspot.com/

Kitty heeft in de loop van de winter een netwerk bij elkaar gebracht van  kunstanaars en illustratoren. Samen zullen zij, ik moet eigenlijk zeggen wij, een piepkleine tentoonstelling gaan maken met de titel Fishes and Birds. Vogels, het moge duidelijk zijn, maken dat ik graag mee doe aan het project. Vissen, ik weet het eigenlijk niet zo. Groot is mijn opluchting dat de ‘anderen’ het ook niet zo weten. Er verschijnen gruwelijke beelden van vissen op het blog dat door allen bijgehouden wordt. Het wordt leuk weer eens echt grafiek te maken, hoewel het formaat voor mij wel heel klein is. Ik ben wat laat geweest met reageren op de laatste ontwikkelingen, maar toen ik vanochtend even een kijkje nam op het blog werd ik helemaal enthousiast van wat er allemaal te zien en te lezen valt. Juliana Salcedo, wonend in Madrid, een van de deelnemers droeg deze vogel aan als gemaakt door haar inspiratiebron:  Laurie Faggioni. Wat een geweldig mooi beeldachtig werkje…

Deelnemen aan deze groep is niet een statement. Het zet me wel weer aan het denken over illustratie versus autonoom werken. Ik heb de neiging mezelf ‘gewoon een schilder’ te noemen. Maar er wordt vaak gezegd dat mijn werk óók illustratief van karakter is. ( ‘Het deels illustratieve, deels autonome werk van Francis Kilian…’) Ik ontken dat niet, ik heb een enorme affiniteit met verhalen, met goede illustraties, maar ik heb ook dat serieuze. Een uitdaging dus!

Dit portret is gemaakt door Antonello da Messina. Het is te zien in de National Galery in Londen. Een beetje een in elkaar geknutseld schilderij wat de wijten is aan slechte conservering en de kunstenaar heeft de rechterhand verplaatst -in het proces. een mij niet onbekende ingreep. Een paginagrote afbeelding hangt nu alweer een paar maanden in mijn atelier. Het is geweldig. En roept op tot stilte. Ik kon het niet laten en moest op zoek naar die stilte.

Carice van Houten bij Zomergasten zitten in een prachtig outfitje, heel mooi retro met kantjes en haar haar was een beetje na-oorlogs en haar gezichtje was zo mooi en haar interviewster had ook al van dat naar achteren geslagen haar met een toevallige lok die steeds naar voren viel. Nét had ik het begin voor een groot portret opgezet en was meteen op de ogen aangevallen, grote ogen die een hele ruimte moeten ‘nemen’ zonder dat ze grijpen. Echte ogen. Niet een gelijkend portret.

Toen dacht ik: Is het nu toeval ? Dat het haar voor deze vrouw  óók een beetje na oorlogs moet worden en haar bloesje van kant? Of heerst er een algemene heimwee naar een vorm van fijnheid ? Carice van Houten hield een pleidooi voor esthetiek die samenviel met haar eigen woorden en verschijning. Haar belangrijkste opmerking, in mijn ogen, was dat een film als ‘das Leben des Anderen’ er helemaal op gestyled was om alléén maar via de rechterhersenhelft opgenomen te worden. Ik had er graag meer over gehoord.

…wordt vervolgd…

We hebben je vandaag uitgezwaaid.

Vaar wel !

De laatste dag zijn we op warm aanraden van Silvy toch overgestoken naar het eiland San Giorgo Maggiore , schuin tegenover het San Marcoplein, waar het werk van Peter Greenaway te zien is.  Zijn bewerking van het beroemde schilderij in de refter van het klooster San Maggiore was een belevenis. We waren te laat, maar mochten alsnog door, met gevolg dat we verdwaalden en langs twee lege kloostertuinen een donker halletje doormoesten. Een gordijn, nog een halletje, een dikke deur, en toen stonden we, als volkomen verdwaald uit de 21 ste eeuw in de bruiloft van Cana. Het werk van Paolo Veronese werd in zijn tijd al DE reden genoemd om naar Venetië te reizen, is door de Fransen na een of ander beleg meegenomen en hangt nu in het Louvre. Maar een waarheidsgetrouwe kopie hangt sinds twee jaar weer in de refter, op haar oude plek. En op deze kopie projecteert Greenaway zijn versie van het wonder van Cana, Shakespeareaanse teksten, beeldwisselingen en de prachtige omgeving waren een geweldige afsluiting van ons verblijf in Venetië.

Warm historisch Venetië. Verse vis in ons vertrouwde visrestaurantje (Tot over twee jaar!).  Vier dagen hebben we ons volgezogen met de wel enorme hoeveelheden kunst die overal zichtbaar en verborgen aanwezig bleken te zijn. Of ik nou blij was met de presentatie, door dir. Daniel Birnhaum bij elkaar gebracht weet ik niet. De tendens in de Giardini was streng. Kunst over kunst, over kijken, over ritme’s, patronen en behoorlijk sec in vergelijking tot bijvoorbeeld de vorige Biënnale.

Maar genoemd moeten worden:

Fiona Tan, de Nederlandse inzending. ( klik hier voor de inzending van Fiona Tan). Zo mooi heb ik het Nederlandse paviljoen nog niet mee gemaakt: zowel de indeling, de rust, als de wijze van presenteren. Ik heb diepe bewondering voor Fiona Tan gekregen, voor zover ik die al niet had. De kleine portretjes die ze maakte van bijvoorbeeld Sanne Wallis de Vries , die een beetje achteloos in een zijruimte te zien waren, naast het grotere epos achtige werk van Marco Polo, waren ruim, rustig, en ingetogen. Maar zeker ook lyrisch.

De  Ijslandse inzending was er een van ontspanning, en humor. Ik had al een beetje om me heen gekeken naar alle ernstige gezichten om me heen, het cognitieve gehalte van de presentaties, en hier zat een schilder in een badjas vier maanden zijn maat te schilderen -in de hoek wel 50 schilderijen van Maat in zijn zwembroek - en te zijn.

Over de Deens Noorse inzending is ook in onze kranten veel geschreven, de namenlijst is groot en ik vind dat ook wel heel mooi, dat de samenstelling, een vertelling, zo gecomponeerd door de samenstellersis dat het geheel sterk in zowel verhaal als kwaliteit is. Het Skandinavische paviljoen dit keer, toonde al het verleden en de aangekondigde dood van de jet set. Intelligent gedaan, goede integratie van aanwezige Skandinavische helden in een nieuw jasje: scheiding, verval, wanhoop. Je werd er als het ware naar toe gezogen…

De Mexicaanse inzending is de moeite van een voorbereiding waard. Of toch niet? Teresa Margolles heeft daar een indrukwekkend project neergezet onder de titel: ‘What else can we talk about?’ Familieleden van slachtoffers die gevallen zijn in de Mexicaanse drugsoorlog dweilen het Palzzo met water, vermengd met bloed van de slachtoffers.

De Arsenale was voor mij een meer vitale belevenis, met Jan Fabre als lokker aan weer een overkant van het water.

Het heeft geen zin om alles op te noemen. Nu, na twee weken heb ik al een groot aantal werken niet meer voor ogen. Later, in Frankrijk met vrienden de Biënnale besprekend concludeerde ik voor mezelf dat als de crisis al haar invloed heeft doen gelden, het te zien is in de soberheid en calvinistisch aandoende inslag van het enorme totaal.

Ik heb in Venetië twee catalogi gekocht, Tan en Fabre: en het derde kunstboek kocht ik in Padua, een kwartiertje rijden van Venetië: de Mariakapel door Giotto geschilderd.

Greetje Bijma komt zingen bij de opening van de tentoonstelling ‘Verzamel de Werken’.

(de opening is zondagmiddagmiddag 5 juli om 1600 uur, Kunsthuis de Sevretarie in Meppel).

Wat een geweldig cadeau is dit voor  een tentoonstelling die toch wel veel ingrediënten in zich heeft om een onderonsje te worden van schilders die elkaar  regelmatig tegenkomen. Want dat gebeurt met deze groep schilders. Er is maar een Albert Heijn in de buurt -straal 20 km- en vooral op zaterdag, tegen zeven uur is het er vaak gezellig. Terwijl de wijntjes en de italiaanse hapjes in de kar worden gegooid mopperen we tegen elkaar over het beleid van de gemeente,  de komende exposities maar eigenlijk liever, dat het ‘mooi weer’ is en wat ‘ga je morgen doen’ en ‘hoe ging het met’.

Ik moet meteen denken aan Jan Menses, de kunstenaar die een paar weken geleden onverwachts is overleden. Als ik hem tegen kwam dan ging het zo, hij fluisterde me de laatste schandalen toe, we maakten de situatie grotesker en absurder, glimlachten vilein, we relativeerden de zaak en liepen grinnikend weer verder met onze boodschappen.

Dat zal dus niet meer gebeuren, en Jan zal ook niet in de buurt hangen en ik zal hem missen, ook al kende ik hem alleen maar van de Albert Heijn.

http://www.janmenses.nl/

Op maandag de Mode Biënnale bezocht, Arnhem.

Bijzonder.  Ik heb vooral het publiek bekeken. Nee, nauwelijks mannen. Fotografen, die waren er wel . -  Plezier gehad met onze vrienden uit het buitenland die het wel leuk vonden, zo’n presentatie van, you name it, Jill Sander, Comme des Garçons, Viktor en Rolf natuurlijk -leuke goede presentatie. Volgens mij was het ‘die Tracy ‘ (jury X factor) waarvan ik steeds maar niet wist wie ze was en waar ik haar van zou moeten kennen, maar ze was zo opgewekt zeker van zichzelf, die door V&R tot Nederlands Icoon werd verheven en dat vind ik een goede keuze.

Maar het blijft toch mode, -iets om het lijf hebben- en ik raak  geïrriteerd door pretentieuze concepten die om de presentaties heen hangen. Ja, mode is image. ja, mode toont de tijdsgeest, ja, mode grijpt terug op oud en kijkt vooruit op nieuw -vooral weer veel zelf maken zou ik zeggen-.

Het riekt naar iets anders dan wat het is, en ik,  zoeker naar wat zich onder zichtbare lagen  toont,

ik verveelde me.

Een collega mailde me of ik , áls ik ging die dag, alsjeblieft nog zo’n leuk tasje van de kunst RAI  - ik vergeet steeds hoe het nu heet , vast iets met Art,  maar het was altijd de KunstRAI  dus ik blijf het zo noemen- wilde meenemen. Ik ging niet naar de RAI. Zaterdag niet, zondag niet, maandag was ik ook weer vroeg uit de veren en zat ik in mijn atelier voor mijn ezel. -Dat is niet zo’n rustig beeld als je ervan zou krijgen: ik was in de fase dat het doek erop en eraf ging, linksom draaien, rechtsom neerzetten om nog een hoekje te raken, afstand nemen en nog een keer een kleurtje toevoegen-.

Gisteren was de aller eerste dag sinds tijden dat de telefoon niet ging. Dat er zelfs maar één mailtje was (: van mijn zus en dat is dagelijkse kost.)( Verder belde Mark ook wel, een keer, maar die sprak in op het antwoordapparaat dus dat telt niet. - Dat ging ook nergens over, of ik brood had gehaald wat ik gedaan had-.)  Het was druk de laatste maanden: onderwijsprojecten, veel vraagjes, veel leuke dingen maar ik werd steeds onrustiger. Het moet nu toch eens komen? Waar zit het toch? Hoe moest het ook alweer? Verdwijnen in een werk?

Ik weet het inmiddels weer en het is nu evident dat de wereld aan me voorbij  gaat. Ik werk rustig door, doe een boodschapje en ben weer bezig. Vooral de avonden, nu licht, zijn heerlijk. Sophie dus.

In der Alte Oper in Frankfurt waren we dit keer niet de enige Nederlanders. Er waren misschien wel meer Nederlanders dan  Belgen, Fransen en Duitsers. Maar dat moest ook wel want eigenlijk was Frankfurt de laatste plaats waar nog kaarten beschikbaar waren in de Europese tour die Antony momenteel houdt.

Zaal was muisstil en in respectvolle afwachting. Eigenlijk werd de spanning pas doorbroken toen Antony de zaal in keek, zijn handen op zijn schoot legde en diep zuchtte. En toen gingen ook alle luiken open.

Het nummer ‘You are my sister’ dat hierop volgde was natuurlijk ook weer en geweldig.

‘Antony troost’,  schreef onze krant gisteren nadat Antony Eindhoven had bezocht. Ik denk dat Antony buiten troost nog veel meer biedt. De laag die hij bij mij weet te raken is direct de laag waar ik wil wonen, waar vanuit ik wil werken, zonder géne. Dat is een enorme kracht. Zonder géne je wijden aan dat wat je drijft.

Hij wijst.